Sırbistan’da Süresiz Oturum: Şartlar, Gerekli Belgeler ve Geçici Oturumdan Süresiz Oturuma Geçiş
Sırbistan’da süresiz oturum, yabancı uyruklu kişilerin kanunda öngörülen şartları yerine getirmelerinin ardından daha uzun vadeli ve istikrarlı bir ikamet statüsü elde etmelerini sağlar. Standart süreç, çoğunlukla geçici oturum izni veya ikamet ve çalışma için tek izin kapsamında en az üç yıl kesintisiz olarak Sırbistan’da ikamet etmiş olmayı gerektirir.
Başvurunun usulüne uygun şekilde yapılabilmesi için, ilk iznin verildiği tarihten itibaren üç yılın geçmiş olup olmadığının tespit edilmesi tek başına yeterli değildir. İkametin kesintisiz olup olmadığı, Sırbistan dışında geçirilen sürelerin toplamı, izinler arasında olası kesintiler, ikamet gerekçesindeki değişiklikler ve yalnızca kısmen hesaba katılan süreler de incelenmelidir.
Süresiz oturum, Sırbistan vatandaşlığı ile aynı şey değildir. Bununla birlikte yabancıya daha istikrarlı bir statü, yabancılar için biyometrik kimlik kartı ve tek izin almaksızın çalışma hakkı sağlar.
Sırbistan’da Süresiz Oturum Nedir?
Süresiz oturum, yabancı uyruklu bir kişinin Sırbistan Cumhuriyeti’nde uzun süreli ikamet etmesine yönelik verilen izindir. Belirli bir süre için verilen ve çalışma, aile birleşimi, serbest meslek veya taşınmaz mülkiyeti gibi belirli bir gerekçeye bağlı olan geçici oturum izninden farklıdır.
Süresiz oturum izni verilen bir yabancı, artık aynı gerekçeye dayanarak geçici oturum iznini belirli aralıklarla uzatmak suretiyle ikametini düzenlemek zorunda değildir. Daha uzun vadeli bir statü elde eder; ancak adres bildirimi, kimlik belgeleri ve Sırbistan dışında geçirilen sürelerle ilgili yükümlülüklere uymaya devam etmesi gerekir.
Süresiz oturum aşağıdakilerden ayrı değerlendirilmelidir:
● D tipi vize
● geçici oturum izni
● ikamet ve çalışma için tek izin
● Sırbistan vatandaşlığı
D tipi vize, belirli bir süreyle sınırlı olmak üzere ülkeye giriş ve daha uzun süreli kalış imkânı sağlar. Geçici oturum izni ile tek izin belirli bir süre için verilirken, süresiz oturum daha uzun vadeli bir statüdür.
Geçici Oturum ile Süresiz Oturum Arasındaki Fark
Geçici oturum ile süresiz oturumun amaçları ve hukuki sonuçları birbirinden farklıdır.
Geçici Oturum
Geçici oturum izni, belirli bir gerekçeye dayanılarak sınırlı bir süre için verilir. Yabancı; çalışma, aile birleşimi, eğitim, tedavi, taşınmaz mülkiyeti veya kanunen kabul edilen başka bir gerekçeyle geçici oturum izni alabilir.
Statünün geçerliliğini koruyabilmesi için yabancının uzatma başvurularını süresi içinde yapması gerekir. İşveren, adres, aile durumu veya diğer önemli bilgilerde meydana gelen değişiklikler, ikamet gerekçesini ve sunulması gereken belgeleri etkileyebilir.
Süresiz Oturum
Süresiz oturum, çoğunlukla üç yıllık uygun ve kesintisiz ikamet süresinin ardından elde edilen daha uzun vadeli bir statüdür.
Süresiz oturum izni verilen yabancı:
● yabancılar için biyometrik kimlik kartı alır
● tek izin almaksızın çalışabilir
● Sırbistan’da yaşam ve iş faaliyetleri bakımından daha istikrarlı bir statüye sahip olur
● özel şartları yerine getirmesi hâlinde daha sonra Sırbistan vatandaşlığı için başvuruda bulunabilir
Bununla birlikte, Sırbistan dışında uzun süre kesintisiz kalınması da dâhil olmak üzere kanunda öngörülen hâllerin ortaya çıkması durumunda süresiz oturum hakkı sona erebilir.
Kimler Süresiz Oturum İzni Alabilir?
En yaygın başvuru yolu, geçici oturum izni veya tek izin kapsamında Sırbistan’da en az üç yıl kesintisiz olarak ikamet etmiş yabancılar için geçerlidir.
Süresiz oturum aşağıdaki kişiler bakımından söz konusu olabilir:
● üç yıl süreyle geçici oturum iznine sahip olan yabancılar
● üç yıl süreyle tek izne sahip olan yabancılar
● bu süre içerisinde uygun ikamet gerekçeleri arasında geçiş yapmış yabancılar
● ebeveynlerinden biri Sırbistan vatandaşı olan reşit olmayan kişiler
● ebeveynlerinden biri süresiz oturum iznine sahip olan reşit olmayan kişiler
● Sırbistan kökenli yabancılar
● Sırp kökenli yabancılar
● özel şartları yerine getirmeleri hâlinde sığınma hakkı tanınmış kişiler
● süresiz oturum izni verilmesi Sırbistan Cumhuriyeti’nin menfaatine olan yabancılar
Tüm başvurular aynı hukuki gerekçeye dayanmaz. Bu nedenle süresiz oturum için gerekli belgeler, başvurunun üç yıllık ikamet, aile bağı, köken veya başka bir özel gerekçeye dayanılarak yapılmasına göre değişiklik gösterir.
Üç Yıllık ikamet Şartı
Sırbistan’da süresiz oturum izni için standart şart, en az üç yıllık kesintisiz ve izinli ikamettir.
Bu süreye aşağıdakiler dâhil edilebilir:
● geçici oturum izni
● ikamet ve çalışma için tek izin
● aralarında kesinti bulunmayan, birbirini takip eden uygun ikamet statüleri
Yabancının başvuru tarihinde geçerli bir geçici oturum iznine veya tek izne sahip olması gerekir. Üç yıllık sürenin daha önce tamamlanmış olması, bu arada yasal ikamet statüsünde bir kesinti meydana gelmişse tek başına yeterli değildir.
Kısa süreli turistik kalışlar ve vizesiz kalışlar geçici oturum niteliğinde değildir. Bu nedenle, tek başlarına süresiz oturum için gerekli üç yıllık sürenin hesabına dâhil edilmezler.
Üç Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır?
İkamet süresinin hesaplanması yalnızca ilk oturum kartının düzenlendiği tarihe göre yapılmaz.
Aşağıdaki hususların incelenmesi gerekir:
● ilk ilgili iznin başlangıç tarihi
● her bir iznin sona erme tarihi
● iki izin arasında herhangi bir kesinti olup olmadığı
● uzatma başvurularının ne zaman yapıldığı
● ikamet gerekçesinin değişip değişmediği
● yabancının Sırbistan dışında ne kadar süre geçirdiği
● belirli bir sürenin tamamen mi yoksa yalnızca kısmen mi hesaba katıldığı
Örneğin bir yabancı, iki yıl boyunca aile birleşimi gerekçesiyle geçici oturum iznine, ardından bir yıl boyunca çalışma gerekçesiyle tek izne sahip olabilir. Bu izinler arasında herhangi bir kesinti olmaması ve Sırbistan dışında geçirilen sürelerin izin verilen sınırları aşmaması hâlinde, söz konusu süreler birlikte gerekli üç yıllık süreyi oluşturabilir.
Geçici oturum izninden tek izne geçiş, ikamet sürekliliğini otomatik olarak kesintiye uğratmaz. Önemli olan, yasal statünün usulüne uygun şekilde devam ettirilmiş olması ve herhangi bir yasadışı kalış döneminin bulunmamasıdır.
Kesintisiz İkamet Ne Anlama Gelir?
Kesintisiz ikamet, yabancının üç yıl boyunca Sırbistan’dan hiç ayrılmaması gerektiği anlamına gelmez. Seyahat etmek mümkündür; ancak Sırbistan dışında geçirilen sürelerin kanunda öngörülen sınırlar içerisinde kalması gerekir.
Değerlendirme sırasında aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
● verilen izinlerin sürekliliği
● Sırbistan’da fiilen geçirilen süre
● Sırbistan dışında geçirilen sürelerin toplamı
● tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresi
● yasal ikamet statüsündeki olası kesintiler
Yabancı geçerli bir oturum kartına sahip olsa dahi, ilgili dönemin büyük bir bölümünü yurt dışında geçirmişse kesintisiz ikamet şartını yerine getirmemiş olabilir.
Bu nedenle başvuru yapılmadan önce yalnızca oturum izinlerinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değil, Sırbistan’a yapılan tüm giriş ve Sırbistan’dan yapılan tüm çıkışların da incelenmesi faydalıdır.
Yabancı Sırbistan Dışında Ne Kadar Süre Kalabilir?
Üç yıllık süre içerisinde, toplam süresi on ayı aşmayan birden fazla Sırbistan dışı kalışa izin verilir.
Bunun yanı sıra, tek seferde gerçekleşen kesintisiz bir yurt dışı kalış süresinin altı aydan uzun olmaması gerekir.
Bunlar birbirinden ayrı iki kriterdir:
● üç yıl içerisindeki tüm yurt dışı kalış sürelerinin toplamı
● tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresi
Yabancı bu kriterlerden birini yerine getirirken diğerini ihlal etmiş olabilir.
Birden Fazla Kısa Süreli Yurt Dışı Kalış
Yabancı üç yıl içerisinde dört kez, her defasında iki ay süreyle Sırbistan dışında kalmışsa, toplam yurt dışı kalış süresi sekiz aydır.
Diğer şartların da yerine getirilmesi ve tek seferde gerçekleşen hiçbir yurt dışı kalışın altı aydan uzun sürmemesi koşuluyla, bu süreler toplam on aylık sınırın içerisinde kalır.
Tek Seferde Daha Uzun Süreli Yurt Dışı Kalış
Yabancının tek seferde kesintisiz olarak altı aydan uzun süre Sırbistan dışında kalması, süresiz oturum için gerekli ikamet sürekliliğini kesintiye uğratabilir.
Üç yıllık dönem içerisindeki tüm yurt dışı kalış sürelerinin toplamı on ayı aşmamış olsa dahi, bu durum sorun teşkil edebilir.
Eğitim ve Öğrenim Süreleri Hesaba Katılır mı?
Eğitim veya yükseköğrenim gerekçesiyle geçirilen ikamet süreleri özel bir hesaplama yöntemine tabidir.
Başvuru tarihinde Sırbistan’da yalnızca eğitim veya yükseköğrenim gerekçesiyle ikamet eden bir yabancının bu süresi, çalışma veya aile birleşimi gerekçesiyle ikamet eden bir yabancının ikamet süresiyle aynı şekilde değerlendirilmez.
Yabancının daha sonra uygun başka bir ikamet gerekçesine geçmiş olması şartıyla, eğitim veya yükseköğrenim gerekçesiyle geçici oturum izni kapsamında geçirilen sürenin yarısı, gerekli ikamet süresinin hesabına dâhil edilebilir.
Eğitim Süresinin Hesaplanmasına Örnek
Yabancı Sırbistan’da dört yıl eğitim görmüşse, bu sürenin iki yılı hesaba katılabilir.
Ardından çalışma gerekçesiyle tek izne geçmesi hâlinde, süresiz oturum için gerekli toplam üç yıllık süreyi tamamlamak üzere bir yıl daha uygun bir ikamet statüsü kapsamında kalması gerekebilir.
Hesaplama yapılırken Sırbistan dışında geçirilen süreler, ikamet statüsünün sürekliliği ve kanunda öngörülen diğer şartlar da dikkate alınır.
Hangi Süreler Hesaba Katılmaz?
Sırbistan’da geçirilen her süre, süresiz oturum için gerekli sürenin hesabına dâhil edilmez.
Genellikle aşağıdaki süreler hesaba katılmaz:
● turistik amaçlı kalış
● geçici oturum statüsü alınmaksızın vizesiz kalınan süre
● yasal ikamet statüsünün geçerli olmadığı iki izin arasındaki süre
● hapis cezasının infazı sırasında geçirilen süre
● ilgili ikamet statüsü bakımından kanuni şartları karşılamayan süreler
Adres kaydının yapılmış olması veya Sırbistan’da fiilen bulunmak tek başına yeterli değildir. Yabancının geçerli bir geçici oturum iznine veya tek izne sahip olması gerekir.
Genel Üç Yıllık Şartın Aranmadığı Özel Durumlar
Standart başvuru yolunun yanı sıra, genel üç yıllık şart aranmaksızın süresiz oturum izni verilebilecek özel durumlar da bulunmaktadır.
Ebeveynlerinden Biri Sırbistan Vatandaşı Olan Reşit Olmayan Yabancı
Geçici oturum iznine sahip reşit olmayan bir yabancıya, ebeveynlerinden birinin Sırbistan vatandaşı olması hâlinde süresiz oturum izni verilebilir.
Bu süreçte aile bağını, ebeveynin Sırbistan vatandaşlığını ve çocuğun statüsünü gösteren belgeler önem taşır.
Ebeveynlerinden Biri Süresiz Oturum İznine Sahip Olan Reşit Olmayan Yabancı
Ebeveynlerinden biri Sırbistan’da hâlihazırda süresiz oturum iznine sahip olan reşit olmayan bir yabancı da özel bir başvuru gerekçesine sahip olabilir.
Gerekli belgeler genellikle nüfus kayıt belgelerini, ebeveynin ikamet statüsünü gösteren belgeleri ve diğer aile belgelerini kapsar.
Sırbistan Kökenli Yabancı
Sırbistan kökenli bir yabancı, kökenini kanıtlayan belgeleri sunmak suretiyle özel bir gerekçeye dayanarak başvuruda bulunabilir.
Nüfus kayıtları, ebeveynlere veya atalara ait belgeler, eski resmî belgeler ve diğer kanıtlar bu kapsamda önem taşıyabilir.
Sırp Kökenli Yabancı
Sırp kökenli olmak ayrı bir başvuru gerekçesi oluşturabilir; ancak bu kökenin uygun belgelerle kanıtlanması gerekir.
Yalnızca aileden aktarılan bilgilere dayanmak veya herhangi bir belge sunmaksızın kişinin kendi beyanında bulunması yeterli değildir. Kökenin, başvuru sürecinde kabul edilebilecek nitelikteki belgelerle kanıtlanması gerekir.
Sırbistan Cumhuriyeti’nin Menfaati
Sırbistan Cumhuriyeti’nin menfaatine olması hâlinde de yabancıya süresiz oturum izni verilebilir.
Bu başvuru gerekçesi her somut olay bakımından ayrı ayrı değerlendirilir ve her yabancı uyruklu kişinin yararlanabileceği olağan bir başvuru yolu değildir.
Sığınma Hakkına Dayalı Süresiz Oturum
Sırbistan’da sığınma hakkı tanınmış yabancılar için özel bir düzenleme bulunmaktadır.
Bu süreçte aşağıdaki hususlar dikkate alınabilir:
● kesintisiz ikamet süresi
● kişisel koşullar
● aile durumu
● Sırbistan ile olan bağların derecesi
● somut olay bakımından önem taşıyan diğer hususlar
Gerekli belgeler ve izlenecek prosedür, üç yıllık geçici oturum süresine dayanan standart süresiz oturum başvurusundan farklılık gösterebilir.
Süresiz Oturum Başvurusu Ne Zaman Yapılır?
Başvuru, gerekli ikamet süresine ilişkin şartlar yerine getirildiğinde ve yabancının geçerli bir ikamet statüsü devam ederken yapılır.
Başvuru, gerekli şartın tamamlanmasını sağlayan geçerli geçici oturum izninin veya tek iznin sona ermesinden en erken 60 gün önce ve en geç söz konusu statünün sona ereceği gün yapılabilir.
Başvuru öncesinde aşağıdaki hususlar kontrol edilmelidir:
● gerekli üç yıllık sürenin tamamlanıp tamamlanmadığı
● mevcut iznin hâlen geçerli olup olmadığı
● Sırbistan dışında geçirilen sürelerin izin verilen sınırlar içerisinde olup olmadığı
● iki izin arasında herhangi bir kesinti bulunup bulunmadığı
● gerekli tüm belgelerin hazır olup olmadığı
Başvuru için son güne kadar beklenmemelidir. Geçim kaynaklarına, sağlık sigortasına, aile bağlarına veya kökene ilişkin belgelerin temin edilmesi, tercüme edilmesi ve tasdik işlemlerinin tamamlanması ek süre gerektirebilir.
Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
Süresiz oturum başvurusu, yabancının kayıtlı adresine göre yetkili makama yapılır.
Mevcut başvuru usulüne bağlı olarak başvuru:
● şahsen
● elektronik ortamda
yapılabilir.
Başvuru hakkında Sırbistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı karar verir.
Başvuru sürecinde aşağıdakiler gerekli olabilir:
● şahsen hazır bulunma
● biyometrik verilerin alınması
● ek belgelerin sunulması
● belirli yurt dışı kalışların veya ikamet statüsündeki değişikliklerin açıklanması
● ek belge veya bilgi sunulmasına ilişkin talebe cevap verilmesi
Adım Adım Süresiz Oturum Başvuru Süreci
Başvuru süreci genellikle aşağıdaki adımları kapsar:
- Önceki tüm ikamet izinlerinin kontrol edilmesi
- İlgili ikamet süresinin başlangıç tarihinin belirlenmesi
- İzinler arasında herhangi bir kesinti olup olmadığının kontrol edilmesi
- Sırbistan’a giriş ve Sırbistan’dan çıkış kayıtlarının incelenmesi
- Sırbistan dışında geçirilen toplam sürenin hesaplanması
- Tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresinin kontrol edilmesi
- Tamamı hesaba katılan sürelerin belirlenmesi
- Kısmen hesaba katılan sürelerin belirlenmesi
- Pasaportun geçerlilik süresinin kontrol edilmesi
- Geçim kaynaklarını gösteren belgelerin hazırlanması
- Sağlık sigortasını gösteren belgelerin hazırlanması
- Başvurunun dayanağını gösteren belgelerin hazırlanması
- Yabancı ülkelerde düzenlenen belgelerin tercüme ve tasdik işlemlerinin yapılması
- Öngörülen harçların ödenmesi
- Başvurunun yapılması
- Biyometrik verilerin verilmesi
- Olası ek belge veya bilgi talebinin yerine getirilmesi
- Başvuru hakkında karar verilmesi
- Yabancılar için düzenlenen kimlik kartının teslim alınması
Seyahat geçmişinin doğru ve eksiksiz şekilde hazırlanması özellikle önemlidir. Başvuru sahibinin Sırbistan dışında geçirdiği sürelere ilişkin net bir dökümü bulunmaması hâlinde, şartların yerine getirilip getirilmediğine ilişkin değerlendirme hatalı olabilir.
Süresiz Oturum İçin Gerekli Belgeler
Süresiz oturum için gerekli belgeler, başvurunun dayandığı gerekçeye ve somut olayın koşullarına göre değişiklik gösterir.
Esas Belgeler
Genellikle aşağıdaki belgeler hazırlanır:
● geçerli pasaport
● kullanılmasının mümkün olduğu durumlarda uygun yabancı ülke kimlik kartı
● geçerli geçici oturum kartı veya tek izin kartı
● geçim kaynaklarını gösteren belge
● sağlık sigortasını gösteren belge
● başvurunun dayanağını gösteren belge
● öngörülen harcın ödendiğini gösteren belge
● kayıtlı adrese ilişkin bilgiler
Belgelerin geçerli, okunaklı ve birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Önceki İkamet Sürelerine İlişkin Belgeler
İkametin sürekliliğinin kontrol edilmesi bakımından aşağıdaki belgeler önem taşıyabilir:
● önceki geçici oturum kartları
● önceki tek izin kartları
● izin verilmesine ve izinlerin uzatılmasına ilişkin kararlar
● eski ve geçerli pasaportlar
● giriş ve çıkış kayıtları
● adres kaydını gösteren belgeler
● yasal ikameti gösteren diğer belgeler
Yabancı üç yıllık süre içerisinde pasaportunu değiştirmişse eski pasaportunu saklaması faydalıdır; çünkü bu belge seyahat geçmişine ilişkin önemli bilgiler içerebilir.
Özel Başvuru Gerekçesine Göre Belgeler
Özel kategorilerde aşağıdaki belgelerin sunulması gerekebilir:
● doğum kayıt örneği
● evlenme kayıt örneği
● ebeveynin vatandaşlığını gösteren belge
● ebeveynin süresiz oturum statüsünü gösteren belge
● kökene ilişkin belgeler
● sığınma hakkına ilişkin belgeler
● Sırbistan Cumhuriyeti’nin menfaatine ilişkin kanıtlar
● özel başvuru gerekçesini doğrulayan diğer belgeler
Geçim Kaynaklarını Gösteren Belgeler
Yabancının geçimini sağlayacak maddi imkânlara sahip olduğunu kanıtlaması gerekir.
Aşağıdakiler bu kapsamda kanıt olarak kullanılabilir:
● iş sözleşmesi
● işveren tarafından düzenlenen belge
● maaş belgesi
● banka hesap dökümü
● emeklilik gelirini gösteren belge
● ticari faaliyetten elde edilen gelir
● bir aile üyesi tarafından geçiminin sağlandığını gösteren belge
● geliri gösteren diğer güvenilir belgeler
Her başvuru sahibi için geçerli tek bir belge türü bulunmamaktadır. Çalışanlar, girişimciler, emekliler ve aile üyeleri maddi imkânlarını farklı şekillerde kanıtlayabilir.
Sağlık Sigortasını Gösteren Belgeler
Yabancının başvuru tarihinde uygun bir sağlık sigortasına sahip olması gerekir.
Aşağıdaki belgeler kanıt olarak kullanılabilir:
● zorunlu sağlık sigortasına ilişkin belge
● işveren aracılığıyla yapılan sigorta kaydı
● yetkili sağlık sigortası kurumu tarafından düzenlenen belge
● özel sağlık sigortası poliçesi
● kabul edilebilir nitelikteki diğer belgeler
Sağlık sigortasının çalışma ilişkisine dayanması hâlinde, işveren ve sigortalıya ilişkin bilgilerin diğer belgelerde yer alan bilgilerle uyumlu olması gerekir.
Başvurunun Dayanağını Gösteren Belgeler
Başvurunun dayanağını gösteren belgeler, süresiz oturum izninin hangi gerekçeyle talep edildiğine göre değişir.
Üç yıllık ikamet süresinin ardından yapılan standart başvurularda aşağıdaki hususlar önem taşıyabilir:
● izinli ikametin sürekliliği
● önceki izinlerin geçmişi
● çalışma durumu
● aile durumu
● ticari faaliyet
● kayıtlı adres
● Sırbistan’daki fiilî yaşam
Özel başvuru gerekçelerinde ise başvurunun yapılma nedenini doğrulayan aile bağlarına, nüfus kayıtlarına, hukuki statüye veya diğer hususlara ilişkin belgeler kullanılır.
Belgelerin Tercümesi, Apostil ve Tasdik İşlemleri
Yabancı ülkelerde düzenlenen belgelerin Sırbistan’da kullanılmadan önce ek işlemlerden geçirilmesi gerekebilir.
Belgenin düzenlendiği ülkeye ve belge türüne bağlı olarak aşağıdakiler gerekli olabilir:
● yetkili yeminli tercüman tarafından yapılan tercüme
● apostil
● tam tasdik işlemi
● onaylı suret
● belgenin gerçekliğini doğrulayan başka bir tasdik
Her belge ve her ülke için apostil gerekli değildir. Sırbistan ile belgenin düzenlendiği ülke arasında ilgili bir uluslararası anlaşmanın bulunması hâlinde ek tasdik işlemleri aranmayabilir.
İşlemlerin hangi sırayla yapılması gerektiği önceden kontrol edilmelidir. Bazı durumlarda belge önce düzenlendiği ülkede tasdik edilir, ardından Sırpçaya tercüme edilir.
Süresiz Oturum Başvuru Süreci Ne Kadar Sürer?
Başvuru hakkında karar verilmesi için öngörülen yasal süre 60 gündür.
Sürecin fiilî süresi aşağıdaki hususlara bağlı olarak değişebilir:
● belgelerin eksiksiz olması
● önceki ikamet sürelerinin kontrol edilmesi
● giriş ve çıkış kayıtlarının incelenmesi
● güvenlik kontrolleri
● ek belge veya kanıt sunulmasına ihtiyaç duyulması
● ek belge veya bilgi talebine ne kadar hızlı cevap verildiği
● özel başvuru gerekçesinin karmaşıklığı
Karar verme süresi, her başvurunun aynı süre içerisinde sonuçlandırılacağının garantisi olarak değerlendirilmemelidir. Eksik veya birbiriyle uyumsuz belgeler sürecin uzamasına neden olabilir.
Mevcut İzin Başvuru Sürecinde Sona Ererse Ne Olur?
Süresiz oturum başvurusu süresi içinde yapılmışsa yabancı, mevcut geçici oturum izni veya tek izni karar süreci devam ederken sona erse dahi, başvuru sonuçlanıncaya kadar Sırbistan’da kalabilir.
Bu nedenle aşağıdaki hususlar önemlidir:
● başvurunun öngörülen süre içerisinde yapılması
● başvurunun yapıldığını gösteren belgenin saklanması
● yetkili makamın bildirimlerinin takip edilmesi
● ek belge veya bilgi taleplerine cevap verilmesi
● başvuru süreci devam ederken seyahate ilişkin kuralların kontrol edilmesi
Başvurunun süresi içinde yapılmış olması, yetkili makamın daha sonra iletebileceği ek belge veya bilgi taleplerinin dikkate alınmaması anlamına gelmez. Bu taleplerin yerine getirilmemesi başvurunun olumsuz etkilenmesine neden olabilir.
Yabancılar İçin Biyometrik Kimlik Kartı
Süresiz oturum izninin onaylanmasının ardından yabancı için biyometrik kimlik kartı düzenlenir.
Kimlik kartı şahsen teslim alınır ve onaylanan süresiz oturum statüsünün kanıtı niteliğindedir.
Kimlik kartı teslim alınırken aşağıdaki bilgilerin kontrol edilmesi gerekir:
● ad ve soyadı
● doğum tarihi
● vatandaşlık
● adres
● belge numarası
● kartta yer alan diğer bilgiler
Kimlik kartının kaybolması, zarar görmesi veya kartta yer alan bilgilerin değişmesi hâlinde, durumun ilgili usule uygun olarak bildirilmesi gerekir.
Süresiz Oturum Hangi Hakları Sağlar?
Süresiz oturum, geçici oturuma kıyasla daha geniş ve daha istikrarlı haklar sağlar.
Başlıca sonuçları şunlardır:
● uzun süreli ikamet statüsü
● tek izin almaksızın çalışma hakkı
● yabancılar için biyometrik kimlik kartı
● çalışma ve ticari faaliyetlerin uzun vadeli olarak daha kolay planlanabilmesi
● ilgili mevzuat uyarınca sağlık ve sosyal güvenlik sisteminden yararlanma
● daha istikrarlı bir aile statüsü
● özel şartların yerine getirilmesi hâlinde daha sonra Sırbistan vatandaşlığı için başvuruda bulunma imkânı
Süresiz oturum iznine sahip bir yabancı, Sırbistan vatandaşlarının sahip olduğu tüm hakları otomatik olarak elde etmez. Bazı siyasi haklar gibi belirli haklar yalnızca Sırbistan vatandaşlarına tanınmış olabilir.
Süresiz Oturum ve Çalışma Hakkı
Süresiz oturum iznine sahip bir yabancı, tek izin almaksızın çalışabilir.
Bu, işveren değişikliğinin artık tek izin sahipleri için uygulanan aynı göçmenlik prosedürünü gerektirmediği anlamına gelir.
Bununla birlikte işveren, aşağıdaki konulara ilişkin olağan yükümlülüklerini yerine getirmeye devam etmelidir:
● çalışanın ilgili kurumlara bildirilmesi
● iş sözleşmesi
● vergi ve sosyal güvenlik primleri
● sosyal güvenlik
● çalışan kayıtlarının tutulması
● iş hukukundan kaynaklanan diğer yükümlülükler
Yabancılar için düzenlenen kimlik kartı, süresiz oturum statüsünün önemli bir kanıtıdır.
Süresiz Oturum ve Sırbistan Vatandaşlığı
Süresiz oturum, Sırbistan vatandaşlığı ile aynı şey değildir.
Süresiz oturum iznine sahip bir yabancı:
● otomatik olarak Sırbistan pasaportu alamaz
● otomatik olarak Sırbistan vatandaşı olmaz
● vatandaşlığa kabul için öngörülen şartları ayrıca yerine getirmek zorundadır
● ilgili prosedür kapsamında ayrı bir başvuruda bulunur
Bununla birlikte süresiz oturum, belirli vatandaşlığa kabul yolları bakımından önemli bir şart olabilir.
Bu kapsamda önem taşıyabilecek hususlar şunlardır:
● ikamet süresi
● Sırbistan vatandaşıyla evlilik
● köken
● aile bağları
● kanunda tanınan diğer gerekçeler
Ayrıntılı şartların, yabancıların Sırbistan vatandaşlığına kabulüne ilişkin ayrı prosedür kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Süresiz Oturum Hangi Durumlarda Sona Erebilir?
Süresiz oturum, hiçbir koşulda kaybedilemeyecek bir statü değildir.
Aşağıdaki durumlarda sona erebilir:
● yabancının kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturması
● yabancı hakkında ülkeden çıkarma veya sınır dışı etme tedbirinin uygulanması
● yanlış bilgi verilmiş olması
● önemli hususların gizlenmiş olması
● yabancının Sırbistan’dan kalıcı olarak ayrılması
● kesintisiz olarak bir yıldan uzun süre yurt dışında kalması
● süresiz oturum hakkından vazgeçmesi
● kanunda öngörülen başka bir nedenin ortaya çıkması
Uzun süre yurt dışında kalmayı planlayan bir yabancının, bu sürenin süresiz oturum statüsünü nasıl etkileyeceğini önceden kontrol etmesi gerekir.
Süresiz Oturum İzni Alındıktan Sonra Sırbistan Dışında Kalma
Süresiz oturum izni alınmadan önce Sırbistan dışında geçirilen sürelere ilişkin kurallar ile izin alındıktan sonra uygulanan kurallar birbirinden farklıdır.
Başvuru yapılmadan önce aşağıdaki sınırlar dikkate alınır:
● üç yıllık süre içerisinde toplam en fazla on ay Sırbistan dışında kalınması
● tek seferde kesintisiz olarak en fazla altı ay Sırbistan dışında kalınması
Süresiz oturum izni alındıktan sonra ise kesintisiz olarak bir yıldan uzun süre yurt dışında kalınması, süresiz oturum hakkının sona ermesi için bir neden oluşturabilir.
Bu kuralların amaçları farklıdır ve birbirleriyle karıştırılmamalıdır.
Süresiz Oturum Başvurusunda En Sık Yapılan Hatalar
Üç Yıllık Sürenin Yanlış Hesaplanması
Yabancı, turistik veya vizesiz kalış süresini geçici oturum süresi olarak hesaba katar.
Süre, yalnızca Sırbistan’a ilk giriş tarihinden itibaren değil, ilgili izinli ikamet statüsünün başlangıcından itibaren hesaplanır.
Sırbistan Dışında Geçirilen Sürelerin Dikkate Alınmaması
Başvuru sahibi yalnızca oturum kartlarının geçerlilik tarihlerini kontrol eder, ancak Sırbistan dışında ne kadar süre geçirdiğini incelemez.
Sırbistan dışında geçirilen toplam süre ve tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresi, ikamet sürekliliği açısından belirleyici olabilir.
Tek Seferde Altı Aydan Uzun Süre Yurt Dışında Kalınması
Sırbistan dışında geçirilen toplam süre on aydan az olabilir; ancak tek seferde gerçekleşen kesintisiz yurt dışı kalış süresi altı ayı aşabilir.
Her iki kriterin de ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekir.
Eğitim Süresinin Yanlış Hesaplanması
Yabancı, eğitim veya yükseköğrenim kapsamında geçirdiği sürenin tamamını hesaba katar; oysa özel düzenleme uyarınca bu sürenin yalnızca yarısı hesaba katılabilir.
İki İzin Arasında Kesinti Olması
Uzatma başvurusu süresi içinde yapılmamış veya yabancının geçerli bir ikamet statüsüne sahip olmadığı bir dönem meydana gelmiştir.
Böyle bir kesinti, ikamet sürekliliğinin hesaplanmasını etkileyebilir.
Başvurunun Geç Yapılması
Başvuru süreci, mevcut iznin sona ermesine çok az bir süre kala ve gerekli belgeler tamamlanmadan başlatılır.
Bu durum, başvurunun eksik veya süresi dışında yapılması riskini artırır.
Eksik Belgeler
Geçim kaynaklarına, sağlık sigortasına, seyahat geçmişine veya özel başvuru gerekçesine ilişkin belgeler eksiktir.
Hatalı Tercüme ve Tasdik İşlemleri
Yabancı ülkede düzenlenen belge usulüne uygun şekilde tercüme edilmemiş, apostil şerhi alınmamış veya gerekli tasdik işlemlerinden geçirilmemiş olabilir. Bu durumda belge başvuru sürecinde kullanılamayabilir.
Derya Group Consulting Nasıl Yardımcı Olabilir?
Derya Group Consulting, yabancı uyruklu kişilere Sırbistan’da süresiz oturum başvurusunun hazırlanması ve yapılması sürecinde destek sağlamaktadır.
Sunulan destek aşağıdaki hizmetleri kapsayabilir:
● üç yıllık ikamet şartının yerine getirilip getirilmediğinin kontrol edilmesi
● önceki ikamet izinlerinin incelenmesi
● ikamet sürekliliğinin değerlendirilmesi
● Sırbistan’a giriş ve Sırbistan’dan çıkış kayıtlarının incelenmesi
● Sırbistan dışında geçirilen toplam sürenin hesaplanması
● tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresinin kontrol edilmesi
● eğitim veya yükseköğrenim kapsamında geçirilen sürelerin hesaplanması
● gerekli belgelerin hazırlanması ve düzenlenmesi
● yabancı belgelerin tercümesi
● apostil ve tasdik işlemleri konusunda destek
● başvurunun hazırlanması
● elektronik ortamda veya şahsen yapılacak başvurularda destek
● aile üyeleri için gerekli belgelerin hazırlanması
● özel durumlarda destek
● ek belge veya bilgi taleplerine cevap hazırlanması
● yabancılar için kimlik kartının düzenlenmesi sürecine hazırlık
Önceki yıllarda ikamet gerekçesi, pasaport, işveren veya adres değişmişse tüm dönemlerin ve belgelerin birbiriyle doğru şekilde ilişkilendirilmesi özellikle önemlidir.
Sonuç
Sırbistan’da süresiz oturum izni, çoğunlukla geçici oturum izni veya tek izin kapsamında üç yıl kesintisiz ve izinli olarak ikamet edilmesinin ardından alınabilir.
Bu sürenin hesaplanmasında yalnızca oturum kartlarında yer alan tarihler dikkate alınmaz. İzinler arasındaki olası kesintilerin, Sırbistan’a giriş ve Sırbistan’dan çıkışların, yurt dışında geçirilen toplam sürenin ve tek seferde gerçekleşen en uzun kesintisiz yurt dışı kalış süresinin de kontrol edilmesi gerekir.
Üç yıllık dönem içerisinde birden fazla yurt dışı kalışın toplam süresi on aya kadar olabilirken, tek seferde gerçekleşen kesintisiz yurt dışı kalış süresi altı aya kadar olabilir. Eğitim veya yükseköğrenim kapsamında geçirilen sürenin ise, diğer şartların yerine getirilmesi ve ikamet gerekçesinin değiştirilmesi koşuluyla yarısı hesaba katılabilir.
Başvuru, yabancının geçerli bir ikamet statüsüne sahip olduğu sırada ve bu statünün sona ermesinden önce öngörülen süre içerisinde yapılmalıdır. Süresiz oturum izninin onaylanmasının ardından yabancı biyometrik kimlik kartı alır ve tek izin almaksızın çalışabilir.
Süresiz oturum, Sırbistan vatandaşlığı ile aynı şey değildir; ancak Sırbistan’da uzun vadeli olarak yaşamayı, çalışmayı ve ticari faaliyette bulunmayı planlayan bir yabancı için önemli bir adım olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sırbistan’da Süresiz Oturum Nedir?
Süresiz oturum, yabancı uyruklu bir kişinin Sırbistan’da uzun süreli ikamet etmesine yönelik verilen izindir. Geçici oturuma kıyasla daha istikrarlı bir statü sağlar ve yabancılar için biyometrik kimlik kartı düzenlenmesini beraberinde getirir.
Bir Yabancı Kaç Yıl Sonra Süresiz Oturum İzni Alabilir?
Standart şart, diğer koşulların da yerine getirilmesi kaydıyla, geçici oturum izni veya tek izin kapsamında en az üç yıl kesintisiz ve izinli olarak Sırbistan’da ikamet etmiş olmaktır.
Tek İzin Kapsamındaki Süre Süresiz Oturum İçin Hesaba Katılır mı?
Evet. İkamet sürekliliğinin sağlanmış olması ve Sırbistan dışında geçirilen sürelerin izin verilen sınırları aşmaması hâlinde, tek izin kapsamında geçirilen süre gerekli üç yıllık sürenin hesabına dâhil edilebilir.
Bir Yabancı Üç Yıllık Süre İçerisinde Ne Kadar Sırbistan Dışında Kalabilir?
Üç yıllık dönem içerisinde birden fazla yurt dışı kalışın toplam süresi on aya kadar olabilir. Tek seferde gerçekleşen kesintisiz bir yurt dışı kalışın ise altı aydan uzun olmaması gerekir.
Tek Seferde Altı Aydan Uzun Süre Yurt Dışında Kalınabilir mi?
Tek seferde kesintisiz olarak altı aydan uzun süre yurt dışında kalınması, Sırbistan dışında geçirilen toplam süre on ayı aşmamış olsa dahi ikamet sürekliliğini etkileyebilir.
Eğitim Süresi Süresiz Oturum İçin Hesaba Katılır mı?
Yabancının daha sonra uygun başka bir ikamet gerekçesine geçmesi ve diğer şartları yerine getirmesi hâlinde, eğitim veya yükseköğrenim gerekçesiyle geçici oturum kapsamında geçirilen sürenin yarısı hesaba katılabilir.
Süresiz Oturum İçin Hangi Belgeler Gereklidir?
Genellikle pasaport, geçerli oturum kartı, geçim kaynaklarını gösteren belge, sağlık sigortası belgesi, başvurunun dayanağını gösteren belge, kayıtlı adrese ilişkin bilgiler ve öngörülen harçların ödendiğini gösteren belgeler gereklidir. Ek belgeler, başvurunun dayandığı somut gerekçeye göre değişiklik gösterir.
Süresiz Oturum Başvurusu En Erken Ne Zaman Yapılabilir?
Başvuru, gerekli şartın tamamlanmasını sağlayan geçerli geçici oturum izninin veya tek iznin sona ermesinden en erken 60 gün önce planlanabilir.
Süresiz Oturum Başvurusu Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
Başvuru hakkında karar verilmesi için öngörülen yasal süre 60 gündür. Fiilî süre; sunulan belgelere, ikamet geçmişinin incelenmesine, güvenlik kontrollerine ve olası ek belge veya bilgi taleplerine bağlı olarak değişebilir.
Başvuru Sürecinde Geçici Oturum İzni Sona Ererse Ne Olur?
Başvurunun süresi içerisinde yapılmış olması hâlinde yabancı, karar verilinceye kadar Sırbistan’da kalabilir. Başvurunun yapıldığını gösteren belgenin saklanması ve yetkili makamın tüm ek belge veya bilgi taleplerinin süresi içerisinde yerine getirilmesi gerekir.
Süresiz Oturum İzni Olan Bir Yabancı Tek İzin Almadan Çalışabilir mi?
Evet. Süresiz oturum iznine sahip yabancı, tek izin almaksızın çalışma hakkına sahiptir. Bununla birlikte işveren, iş hukuku, vergi, sosyal güvenlik ve çalışan bildirimlerine ilişkin olağan yükümlülüklerini yerine getirmeye devam etmelidir.
Süresiz Oturum Otomatik Olarak Sırbistan Vatandaşlığına Geçiş Sağlar mı?
Hayır. Süresiz oturum, Sırbistan vatandaşlığı değildir ve kişiye otomatik olarak Sırbistan pasaportu hakkı vermez. Belirli vatandaşlığa kabul yolları bakımından bir şart teşkil edebilir; ancak vatandaşlık için ayrı bir başvuru yapılması gerekir.
Bir Yabancı Süresiz Oturum Hakkını Kaybedebilir mi?
Evet. Sırbistan’dan kalıcı olarak ayrılma, kesintisiz olarak bir yıldan uzun süre Sırbistan dışında kalma, yanlış bilgi verme, güvenlikle ilgili nedenler, süresiz oturum hakkından vazgeçme veya kanunda öngörülen diğer nedenler sonucunda bu hak sona erebilir.
Süresiz Oturum İzni Olan Bir Yabancı Ne Kadar Süre Sırbistan Dışında Kalabilir?
Kesintisiz olarak bir yıldan uzun süre Sırbistan dışında kalınması, süresiz oturum hakkının sona ermesi için bir neden oluşturabilir. Bu kural, süresiz oturum başvurusu yapılmadan önce uygulanan yurt dışı kalış sınırlarından farklıdır.
